Crash van de Spitfire IX ML421 in Abbekerk
Crash van de Spitfire IX ML421 in Abbekerk.
Datum crash: 12-04-1945
Tijdstip: 11.00 uur
Datum foto: 12-04-2020
Tijdstip: 11.00 uur
| Positie | Rank | Name | Age | Status |
| Pilot | Sergeant | Józef Prętkowski | 29 jaar | Killed in Action |
Het verhaal van de Spitfire IX ML421:
In het weiland achter de huizen bij die kruizing op de foto is op 12 april 1945, drie weken voor het eind van de oorlog, de Poolse piloot Prętkowski met zijn vliegtuig gecrashed en dodelijk gewond geraakt. Het weiland achter de huizen heeft plaats gemaakt voor garageboxen waar inwoners dagelijks hun auto plaatsen, fietsen pakken of andere dingen doen. Een enkeling zal misschien denken aan de Poolse piloot, maar de meeste zullen er geen idee van hebben wat zich hier heeft afgespeeld.
Prętkowski is net geen dertig jaar geworden, maar had in zijn leven al meer meegemaakt dan menigeen. Hij is geboren op in 1915 in Polen. Polen bestond toentertijd nog uit het Duitse keizerrijk, het Tsaristische rijk en het Oostenrijk-Hongaarse keizerrijk. Poolse mannen konden in de eerste Wereldoorlog dan ook dienen in het Duitse leger, het Russische leger of het Oostenrijk-Hongaarse leger. Jozef was daarvoor nog te jong en heeft daardoor wellicht weinig van van de oorlog meegekregen, maar zijn ouders ongetwijfeld niet. Op 11 November 1918, de laatste dag van de eerste wereldoorlog sneuvelt zijn oudere broer door het oorlogsgeweld. Zijn andere broer overlijdt tijdens een gewapende opstand in 1920. Jozef is dan vijf jaar.
In 1936, als hij 21 jaar is gaat hij in dienst van het Poolse leger en volgt daar een vliegeniersopleiding. Hij is in 1939 klaar met de opleiding en op 1 september 1939 valt Duitsland Polen binnen en begint de Tweede Wereldoorlog. Op 17 september valt aan de oostkant Rusland Polen binnen. Josef vecht met zijn regiment aan de Russische kant tegen het Rode leger dat vanuit Letland Polen binnentrekt. Het is een verloren strijd en Jozef vlucht met enkele andere piloten naar Estland. Nadat ook de Baltische staten in Russische handen vallen wordt Josef gevangengenomen en komt hij in een gevangenenkamp in Siberie terecht. Als Duitsland In 1941 Rusland aanvalt worden Rusland en Polen geallieerde partijen. De nog levende Poolse krijgsgevangenen worden vrijgelaten. Josef krijgt te horen dat er in Engeland een leger van vrije Poolse strijders wordt opgericht. Hij besluit naar Engeland te gaan. Hij komt via Iran en Irak in Palestina aan waar hij aan boord gaat van een schip dat hem naar Engeland brengt. In die reis naar Engeland wordt zijn schip getorpedeerd. Hij overleeft deze scheepsramp en bereikt uiteindelijk Engeland. Daar zal hij in dienst gaan van de RAF. Inmiddels zijn er twee zussen van hem overleden in Polen door de gevolgen van de oorlog.
Op 12 april stijgt hij op vanuit Schijndel in het bevrijdde Nederland. De geallieerde legers zijn opgerukt in Duitsland en staan onder andere aan de poorten van Berlijn. Lang kan de oorlog niet meer duren. Josef heeft als missie om doelen aan te vallen in het bezette deel van Nederland. Hij neemt een trein in de buurt van Schagen onder vuur. Tijdens die actie wordt zijn vliegtuig beschoten door luchtafweer en raakt het koelingssysteem waardoor de motor oververhit raakt. Uiteindelijk valt de motor uit en is P genoodzaakt een noodlanding te maken. Hij komt hard neer in een Weiland in Abbekerk. Het weiland achter de huizen op deze foto. Josef is dodelijk gewond, plaatselijke verzetsleden komen bij het wrak, zien dat hij niet meer te redden is en besluiten enkele persoonlijke spullen mee te nemen. Josef overlijdt in het weiland, drie weken voor het einde van de oorlog op 29 jarige leeftijd.
De verzetsleden zullen in de jaren 80 de persoonlijke spullen overhandigen aan de ouders van Josef.